Lewis McKinnon

Làmhan a Théid a Bheantainn

Chaidh làmhan a shìneadh a-mach,
Á bochdainn is ás aillse,
An ao’ leithid a bheantainn
Air slighe-choiseachd
Taobh a-muigh cafaidh
Ann an teis-meadhan Iorc Nuadh an àiteiginn;

Coma gu ìre
A’ toimheasachadh a’ chruth a bha rompa;

’Ga dhèanadh dhe goirid
Mar shamhla de dh’àm a’ bhàis
A dh’fhaodadh tighinn an ceartuair
Do làmhan, do chorp,
Nach sàbhaileadh airgead no
Nach leighis miann a’ phaidhir,

A chaidh a bheantainn
’ro an cuid glanadh féineil;

Hands that are touched

Hands were stretched out
Out of poverty and cancer
To touch the same likeness
On a sidewalk
Outside a café
In the centre of New York someplace;

Indifferent to some degree
Measuring the shape that was before them;
Determining it short,
Like a metaphor of the time of death
That could come soon
To hands, to a body
That money could not save nor
Could the desire of the pair,
That were touched heal,
Through their own selfish cleaning;

(Translated by the poet.)

’S e ceannard Iomairtean na Gàidhlig, miar do Roinn nan Coimhearsnachdan, a’ Chultair agus na h-Òighreachd, Riaghaltas na h-Albann Nuaidh’ a th’ann an Lodaidh MacFhionghain.

Rugadh e ann an Inbhir Nis, Ceap Breatainn agus chaidh a thogail ann am Bun na h-Aibhn’ a Deas, Siorramachd Antaiginis. Ro’ àm ’obrach anns a’ riaghaltas, chuir Lodaidh seachad 11 bliadhna anns a’ Roinn Chorporra. ’S e oide neach-fhoillseachaidh, òraidiche, fear-ciùil, bàrd is seinneadair a th’ ann, cuide ri bhith ’na neach-dèanadais do chànan is chultar nan Gàidheal. Cheumnaich Lodaidh bho Oilthigh Naoimh Fhrannsaidh Xavier ann an 1992 le Eòlas Poileataigeach mar Phrìomh Chuspair agus Eòlas Ceilteach mar Mhion Chuspair. O’n àm sin, tha e air a bhith a’ sàs ann an caochladh iomairtean a tha ’brosnachadh agus a’ toirt seachad cànan agus cultar nan Gàidheal ann an Albainn Nuaidh. Rinn e seirbheis mar Cheannard Comhairle na Gàidhlig bho 1999 – 2004. Thòisich e air a’ Ghàidhlig a theagasg air an fheasgar agus aig ceann sheachdainnean ann an Roinn Bheag Ionadail Haileafaics (RIH) ann an 1997. Tha e air teagasg ’ro ’n mhodh-teagaisg ‘TIP’ (Total Immersion Plus) no mar a dh’abrar ris ’s a’ Ghàidhlig a-nist, Gàidhlig aig Baile, modh ionnsachaidh na Gàidhlig ann an RIH, Glaschu Ùr, Antaiginis agus Ceap Breatainn. O’n bhliadhna 1994, tha e air a bhith ’na bhall dhen chòmhlan ‘Jug In Hand’ (Band); a’ seinn air feadh Chanada an Àird an Iar; agus tha e air trì clàran-cruinn a reacòrdadh.. Ann an 2006, chuir Lodaidh a’ chiad chlàr-cruinn aig’ air bhog, fo ’n tiotal A’ Seo. Ann an 2008, chuir MacFhionghain cruinneachadh de dhàin Ghàidhlig ann an cló le eadartheangachadh ’s a’ Bheurla, fo ’n tiotal, “Famhair: agus Dàin Ghàidhlig eile” Ann an 2010, chuir e crìoch air a’ chiad reacòrdadh ’s a’ Bheurla aige, fo ’n tiotal, “A’ dèanadh barrachd dheth”. Ann an 2010, chaidh an duan aige fo’n tiotal Par Pare Refero ’aithneachadh air a’ liosta ghoirid aig Féis na Bàrdachd, an Strokestown, Éirinn. ’S a’ Chéitean 2011, cheumnaich e o Oilthigh Naoimh Fhransaidh Xavier le Maighstreachd ann an Eòlas Ceilteach. ’S e focus an trachdais aige leud cànan agus cultar nan Gàidheal ann an, is mun cuairt air, Baile Inbhir Nis, Eilean Cheap Breatainn a-rèir eòlais is cuimhne buill teaghlach ’athar, Eòs MacFhionghain, agus mar a chaidh seo a cho-roinn leotha. ’S an Dàmhair 2011, chaidh urram a chur air mar a’ chiad neach nach d’rugadh an Albainn mar bhàrd Gàidhlig dhan Mhòd Rìoghail, an Steornabhagh, an Eilean Leòdhais, Alba. ’S an Òg-Mhìos 2012, chuir e an darna leabhar bàrdachd aige, fo ’n tiotal “Fleodragan-cabair” air bhog. Air a chur ann an cló leis fhéin, tha na dàin ’s a’ leabhar seo air an dèanadh ’s a’ Ghàidhlig le eadartheangachadh ’s a’ Bheurla. ’S a’ Ghiblean 2013, chaidh a aithneachadh mar Albannach na bliadhna le Comann Eòlas nan Albannach ann an Toronto, Ontario, Canada.

Lewis MacKinnon is Executive Director of Gaelic Affairs, a Division of the Department of Communities, Culture and Heritage, Government of Nova Scotia. He was born in Inverness, Cape Breton and raised in Lower South River, Antigonish County. He is a Gaelic teacher, editor, public speaker, musician, songwriter, singer, and language and cultural activist. From 1999-2004, he served as President of the Gaelic Council of Nova Scotia. Since 1994, he has been a member of the Jug In Hand Band; with whom he has recorded three albums and toured extensively throughout Atlantic Canada. In 2006, he released his first solo CD titled A’ Seo ( “Here.”)  Lewis has published two collections of poetry: “Famhair: agus Dàin Ghàidhlig eile” (“Giant: And Other Gaelic Poems”), and “Fleodragan-cabair”/”Raft”.  In October 2011, he was honoured as the first non-Scot Gaelic poet laureate at the Royal National Mòd, at Stornoway on the Isle of Lewis. In April 2013, he was recognized as Scot of the Year by the Scottish Studies Association of Toronto, Ontario, Canada. His poem Par Pare Refero was shortlisted for Duais Cholmcille in 2010.

Leave a Reply