Home                        

   The Colmcille Poetry Prizes 2011 - the shortlist, in alphabetical order
   The prizes will be announced and awarded at Strokestown International Poetry Festival, 29 April ~ 1 May 2011

 
 
 
 
 
 
                       
                       
    'S ann bho Ghleann Fhiannain, aig cridhe na Gàidhealtachd, a tha Heather Clyne. Shiubhail i air feadh an t-saoghail gus, mar Dorothy chòir, ràinig i an fhìrinn nach eil àite sam bith coltach ris an àite agad fhèin.  Tha i a’ dèanamh ceum ann an Cànan ‘s Cultar aig Sabhal Mòr Ostaig

Heather Clyne is from Glen Finnan, at the heart of the Scottish Highlands. Having travelled throughout the world she has decided, just like her fellow shoe connoisseur Dorothy, that there is no place like home. She is currently in the third year of a degree in Gaelic Language and Culture at Sabhal Mòr Ostaig, on the Isle of Skye.
     
         
         
     
                   
                   
  Chuala mi nach eil ann ach teannachadh eadar
daoimean ‘s gual loisgt
e
    Chuala mé nach bhfuil ann ach teanntacht idir diamant agus gual dóite    
                       
   

Nach deach thusa tro mo chridhe

mar dhraoidh air nach laigh seuntais,

dh'òl mi do ghràdh-gheasag gairg

ged a sgald e mi le gach tomhas

 

Nach b' e thusa an rionnag smùide

a' cur speuran mo chinn troimh a chèile

gam losgadh ’s a’ dalladh m’ inntinn

le glòir do ghaoil nach gabh stùr

 

Nach robh thusa nad thasgaidh thaitneach

daoimean drithleannach

a thug sùghadh do shùgradh m' anail bhuam

a leig dhomh a’ toinneimh 's a’ tuiteam sa dorchadas

 

Nach d' fhuair an Sealgair Mòr bhuam

duais a b' airidh a' luasganadh fo chrios

gam lòbanachd sa mharbh-shruth na chois

ann an tost na h-oidhche

 

Ach ann an cur maille air mo lèirsinn

nach do chaill thu do bhoillsge

agus chan faca mi dad tro do dhreallsach

ach èibhleag dhubh loisgte

 

 

 

Nach deachaigh tusa trí mo chroí

mar dhraoi nach luífidh séantas air,

d’ól mé do ghrá-gheas garg

cé gur loisc sé mé le gach tomhas

 

Nárbh thusa réalt an earbaill

ag cur spéir mo chinn trína chéile

dom dhó is ag dalladh m’ intinne

le glóir do ghrá nach féidir é a scuabadh

 

Nach raibh tusa i do thaisce thaitneamhach

diamant drithleach

a thug sú do shúgartha m’anáil uaim

a lig dom ag casadh is ag titim sa dorchadas

 

Nach bhfuair an Sealgair Mór uaim

duais a b’airí ag luascán faoi chrios

dom únfairt sa mrabhshruth lena chois

i dtost na hoíche

 

Ach trí mhoille a chur ar mo léargas

nár chaill tú do dhrithle

is ní fhaca mé tada trí do lasair

ach aibhleog dhubh dhóite

     
                       
   
     
                       
 

‘S ann à Leòdhas a tha Ryno Moireasdan ged a chaith e moran de bheatha ann an Uibhist a Deas. Bho òige, tha Ryno air a bhi gu mòr an sàs ann an  ealain, cultar agus cànan na Gàidhlig. Tha uidh shònraichte aige ann am bàrdachd bàile, nòs shonraichte de bhàrdachd a bha cumanta air a Ghàidhealtachd agus na h-Eileanan. Tha e an diugh a fuireach ann an Inbhir Nis le bhean is triùir de theaghlach.

Ryno Morrison is from the Hebridean island of Lewis, although he spent much of his life in South Uist.  From an early age, Ryno has had a deep involvement with the arts, culture and Gaelic language  sector in Scotland. He has a special interest in village poetry, a type of rhyming verse that was prevalent in the Highlands and Islands. Ryno is currently based in Inverness with his wife and family.

   
     
                       
  Caisleagan     3rd Prize       Tangle      
                       
 

Tha thusa a nochd  air oir na leap
Leth shint’ a ghraidh le ceist nad shùil
Am pian san cradh nan tonnan cruaidh
Dha d’ shlaodadh sios a chuan gun chonn
S cungaidhean bho thìrean cèin
Toirt sgleo air smuais is smuain is sunnd 

 S tha snàthlain dhealrach grinn do chuimhn’
Fad  ceithir fichead bliadhn’  sa naoi
An nochd nan caisleagan nad cheann
Gach cuimhneachan – an dubh san geal
Teann, glaiste ann an toinneamh glas
Toirt goid air clàran bròin is ait 

S tha mise an seo ann an seachd cinn
A dèanamh rèidhleadh air do chuimhn’
Ach is diomhain dhomh - ‘s ann tha thu tinn
S truagh nach eil roghainn ann do’d mhac
Ach gabhail ris -
Le tromacheannachd
Is cridhe brist’.....

   

Tonight you are on edge of bed
Half lying love with why? in eye
As harsh waves of pain and hurt
Submerge you  in a restless sea
And potions from foreign lands
Shroud energy and thought and verve 

And your fine bright threads of memory
That weave four score years and nine
Tonight are tangled in your mind
Each memoir – the black and white
Now tightly bound in one grey twist
That steals all sad and happy pasts 

And here am I in frantic race
Unravelling your tangled mind
Without  success – for you are sick
With no option open to your son
But to accept -
With a heavy head
And broken heart ....

   
                       
   
     
                       
  Martainn Mac an t-Saoir originates from South Uist in the Outer Hebrides but grew up in Glasgow. In 1992 he won the first William Ross Prize for Gaelic Writing and  in 2003 the Saltire Society First Book of the Year Award for his book, Ath-Aithne. His novel Gymnippers Diciadain   was shortlisted for the Saltire Society Book of the Year in 2005. He lives in Edinburgh with his wife and two children.    
     
           

 

Cloisint le Cluais

 Chun spairne gan chúléisteacht leis an gcomhrá

seanmhná is iad cruinn, faoina mbord!

i ndiaidh a bheith ag snámh, is lán a mbéil acu

de nuaíocht challóideach faoi chairde leonta:

 

a thit ar oighear nó leis an staidhre

nó a bhásaigh faoin mBliain Úr gan tacaíocht ar bith

is nach raibh go maith chun rince coranna

an lá a b’fhearr dóibh, nó fial ar chor ar bith

ina ngníomhartha, ina smaointe sprionlaithe

nó chun déileáil le hathrú na haimsire

is murach gur cabhraíodh iad

le díomuaine a gcéile grámhara

is fada ó bhí siad tar éis an saol a thréigean –

aghaidh a thabhairt ar uafás an éaga,

is gan bliain shlánaithe amháin toilte acu

dãr gcaith siad gan ghean, gan náire

Dia na nGrást (‘an Té atá amaideach’)

iad siúd ag iarraidh a thrócaire de shíor

is…

 

Is láidir nár léim mé chun a gclab a mhúchadh,

bróg a réabadh, nó le gaoth ó mo ghoile

ach d’iarr mo dhán orm éisteacht a dhéanamh:

briathra a fháil – ar eagla go dteastódh siad uaim.

   
 

Claisneachd Ri Cluais    2nd Prize

 Ri spàirn gun farchluais air a’ chòmhradh

cailleachan is iad cruinn, mum bòrd-san!

’n dèidh bhith snàmh, is làn am beòil ac’

de naidheachd iargalt’ air càirdean leòinte:

 

a thuit air deigh no leis an staidhridh,

no bhàsaich mun Bhliadhn’ Ùir gun taic ann,

’s nach robh math gu dannsa ruidhle

latha a b’ fheàrr ’ad, no idir fialaidh

nan gnìomhannan, nan smaointean spìocach,

no air dèiligeadh ri caochladh tìm,

is mur a b’ e ’s gun deach an cùmhnadh

le diomaineachd an cèile ghaolaich

’s fhad’ o bha iad air saoghal a thrèigsinn -

aghaidh a chur air uabhas èig,

’s nach b’ airidh air aon bhliadhna shàbhailt’

dhe na choisinn iad gun ghean, gun tàmailt

Dia nan Gràsan (‘ ’n Tì tha gòrach!’),

iad-siud sìor-mhiannachadh a thròcair’

’s…

 

Theab mi leum ’s an clab a mhùchadh,

bròg a shradadh, no le glaodh om bhrù-sa,

ach dh’ iarr mo dhàn mi dhèanamh èisteachd:

briathran fhaotainn - gun fhios nach m’ fheum iad.

 

     
                       
   
     
                       
  Ciarán Ó Coigligh was born in Dublin. He is a professor of Irish language, literature and civilization in Saint Patrick’s College, Drumcondra, in Dublin. He has published three novels, one collection of short stories, and nine volumes of poetry, amongst which are  Filíocht an Reatha The Poetry of Running, Duibhlinn, Slán le Luimneach, Odaisé Ghael-Mheiriceánach / An Irish-American Dream.    
     
                       
 

Turas na gCros   1st Prize

1

Ceileann gile na gréine is fionnuaire na huaire

duairceas deacair doicheallach na clainne cráite

nach scairteann grásta ar vásta ná ar chás a mball

in ainneoin síoraíocht sagaí ag socrú is ag síolchur

is ag scaipeadh a liacht sin feall a rinne an iníon allta

nach mian léi caidreamh caoin ná teagmháil mhín

le hathair ná máthair, deartháir ná deirfiúr,

ach taithí thrioblóideach ruifíneach is ragúsaithe

a chothú is a chur chun cinn le linn na hoíche duibhe

nach lastar lóchrann grá ná gaoise

ach tine loiscthe na táire is na náire.

 

2

Iarracht amú gach iarracht chiúin, gach beartas rúin,

gach  sroicheadh síor, gach teagmháil fhíor, gach féachaint chaoin,

gach staidéar grinn, gach focal binn, gach caidreamh mín,

gach deis, gach treis, gach uain, gach uair ar loic an toil

roimh cholg is chantal is chnáimhseáil iníne. Go mbeire

Dia dán nach deacair dúinn is gur dream daingean

nach duairc muid go broinne an bhrátha.

 

3

Casaim i leataobh de rogha ar pholltóg a phlancadh

ar leiceann leochaileach girsí ar ghoin a giúnaíl

shíor is a gothaí gáirsiúla mise is a máthair,

a deartháir is a deirfiúr go smior is go smúsach cnámh.

Fuil de m’fhuil, feoil de m’fheoil,

ding dhoscúch de mo dhaonnacht dhochrach féin,

fógraím fán ar fhoghail is ar ár is ar fhreagairt fill

is dearbhaím gean is grá, go n-ídítear is go neodraítear

doicheall is drogall is deacracht is danaid is duairceas

i ndearmad díscaoilte an dóchais dhiaga.

 

4

Tar éis na gcianta i suansiúl socair saobhshaolta,

cuirim suas den phiollaire piteánta, den táibléad táir,

den chógas cluanach, is fearaim cath ar chantal is ar chúram

is ar chrá is ar chiseach is ar chlampar is ar chobhsaíocht

is ar chradhscal is ar chlann an chaointe is siúlaim feasta

sa solas saor, sa ngile ghréine de shíor.

 

 

5

Silim súmóga a fhliuchann fleasc mo dhroma

is teilgtear go toll turraingí trioblóideacha trí mo cholainn

chré is trí chreat cráite mo choirp is lingim gan luas linbh

ó chathanna cráite go catastrófa na mionteagmhálacha modartha

ar minic iad ina meadhg ar fud na cruinne cé

is géaraíonn ar ghiorranáil nuair a airím aimride

is nuair a shonraím seisce saoil nár samhlaíodh inné

i ré an riastra réabhlóide is cúbaim chugam féin

is iarraim faoiseamh ar Íosa.

 

             
                       
                       
   
     
                       
  Sean Ó Curraoin. I mBearna i gCois Fharraige a rugadh. Chaith furmhór a shaoil mar Aistritheoir oifigiúil sa Dáil.D'oibrigh ar Fhoclóir Gaeilge-Béarla Uí Dhomhnaill. Ghnóthaigh sé Duais Mhichael Hartnett ar an gcnuasach 'Cloch na Cainte' i 2003. Tá dán dá chuid 'Mo Shinsear' sa Leabhar Mór. Dhá chnuasach gearrscéalta foilsithe aige chomh maith. 

Sean Ó Curraoin was born in Barna, West Galway. He spent most of his life as an Official Translator in the Oireachtas, and worked on Ó Domhnaill's Irish-English Dictionary. He won the Michael Hartnett poetry award in 2003. A poem of his 'Mo Shinsear' is included in the Leabhar Mór. He has also published two collections of short stories.

   
     
                       
                       
 

Idir na Múrannaí    
               (Bóthar na Trá)

Idir na múrannaí
Soilsíonn an ghrian ar na plodáin
Is triomaíonn na bóithrí ar an bpointe
Éirím amach ar an bprom
Go coisméigeach siúlóideach
Ag féachaint ar an ngaineamh mín
Is ar an sáile searbh
Is feicim muisteaiseachaí,muiníl fhada is cloigne folamh
Ag fálróid ar na leacrachaí
Súile geala solasta aríst ar chuile dhuine
Is geall le  scíth malraid aimsire
Músclaíonn mo mheanmnaí traochta
Is bíonn fonn orm imeacht de sciúird amach ar an bhfarraige
Ach is gearr a mhaireann an fonn sin
Mar tosaíonn sé ag múraíl aríst
Bíonn sé i gcónaí ag báisteach anseo
B'fhíor do mo dhuine i ndráma le Beiceat
''It's always raining in Connemara'' a dúirt sé
Is tagann taghd aríst sa bhfarraige
Is béarfaidh an Fear Glas* orm
Má théim ró-ghar di 

Idir na múrannaí
Bíonn máithreachaí go meidhreach
Ag brú a gcuid preaimeannaí amach rompu
Agus ag cur gliondair ar a gcuid leanaí
Le poirt is suantraithe is seoithíní
Ar feadh na dtréimhsí nach maireann i bhfad
Ag tabhairt dúshláin an tsaoil mhalartaigh
Ag cur suas d'íospairt na haimsire aimiléisí
Ag éisteacht le fead uaigneach na n-éan
An chorr ghlas amuigh ansin ar an gcora
Sí a thuigeann an chorraíl go léir
Níl rud ar bith tráthúil anseo ach na múrannaí
Is iad ag tíocht ina ráigeannaí is ina gcuaifeachaí 

Idir na múrannaí
Beannaíonn daoine dá chéile
Mar aithníonn ciaróg ciaróg eile
Is aithníonn maorach maorach eile
Ach aithníonn an saol an bundún leice 

*''Béarfaidh an Fear Glas ort''.Deirtear é sin leis na páistí san áit seo le iad a choinneáil
ó dhul in aice na farraige. 

 

             
                       
   
     
                       
    Is as Gaeltacht na Rinne, Co. Phortláirge í Áine Uí Fhoghlú. Tá dhá chnuasach filíochta maraon le dhá úrscéilín foilsithe aici. Tá an tríú cnuasach filíochta á ullmhú faoi láthair. Tá duaiseanna buaite aici dá cuid saothar agus sparánachtaí faighte aici ó An Chomhairle Ealaíon/The Arts Council agus ó Ealaín na Gaeltachta.

Áine Uí Fhoghlú comes from the Gaeltacht of An Rinn, Co. Waterford. She has published two collections of poetry and two novellas. Her third collection is almost complete. She has won a number of awards for her writing and received bursaries from An Chomhairle Ealaíon/The Arts Council and Ealaín na Gaeltachta.

     
         
                       
                       
  An lámh in uachtar       The Upper Hand      
                       
                       
   

Is díreach nach gá dóibh cead isteach a iarraidh,

an dtuigeann tú? Tagann siad d’urchar

a bhainfeadh an dánaíocht d'aon mhuc ar a tairsing fhéin

 

            an grianghraf sin a thóg sibh leis an instamatic i dtús an scéil

            an ghrian ag scalladh, is sibhse istigh sa phuball

bhuel, tá lorg a mhéire anois greanta go deo air sin

is ar na rudaí beaga do-fheicthe

atá mar thonn ardmhinicíochta i gcluas do mhadra

 

            is is cuma cé mhéid a sciúrann tú aon dromchla

ní ghlantar rian na láimhe,

nó cé mhéid uair a mhalartaíonn tú

            ord na leabhar chun gur agat a bheadh an focal deireanach

 

is deacair d’anáil a tharraingt san aer a fhágann siad ina ndiaidh.

 

Ar maidin ba mhaighdean do theach

 

    a tógadh le cruinn-chúram, chomh dílis sin

gur roghnaigh céadgha gréine

maidin reoch an ghrianstad

cóngar a dhéanamh idir dhá ghéag giúise

 

                        trí phánaí déghloinithe a scagann na dúile, a léas a dhíriú

síos an chistin thar leacracha brúite

a bhí socair ar feadh deich milliún bliain, nó breis – cá bhfios?

nó gur aistrigh sibh féin anuas ón Chlár iad

 

is ceartlár an iarta a aimsiú

 

ach osclaíodh cnaipí muiníl a gúna is ardaíodh a sciorta

uch, an mhéarnáil mhíchuibheasach

is iachall ort féachaint

n’fheadar bhfuil ár gcuid rudaí beaga caite anois

nó an mbraitheann siad an t-uaigneas céanna?

 

Agus ceist eile: cioca againn a bhí dár gcosaint ag an lámhainn laytex

a snapadh go leitheadach amhail is gur chúram máinliachta a bhí ar bun

a d’éiligh saineolas?

 

Is cuma cé mhéid sciomradh a dhéanaim

tá rian na póirseála greannta

i scailp na meabhrach a fhágann parailís

a mhúineann an seanacheacht gur fusa ar uairibh

géilleadh don lámh in uachtar mar a dhein Jonah i mbolg an mhíl.

An é ná creideann tú mé? Seo, cuir do lámh sa chréacht

is geallaimse duit go mbraithfir.

 

Amuigh, an mhaidin cheansa so tá crónán beiche

is an lasair choille ag lorg síolta

 

tá na glasa á n-ullmhú cheana agaibh don oíche

ach tuigeann sibh nach aon téagar doras

is nach éifeacht geata

sleamhnaíonn an mhallacht rúnda so mar nathair

dheataigh ó sheomra go seomra

cad chuige an folúsghlanadh go léir,

a deir tú? Ní féidir liom a cheapadh

go mbeadh fríd-challóga dá gcraiceann

in aon seomra liom, abair go líonfainn mo scamhóga

go tobann chun sraoth a ligint nó go sciúgfainn

gan choinne i lár na hoíche

-  b'fhéidir go lonnódh cáithnín ionam.

A Chríost! Ní fhéadfainn é sin a sheasamh.

 

Gach seachtain déanann branda úrnua de

phúdar níocháin a dhícheall ar mo shon

mar go bhfuil rianta bonn a mbróg fós

ansan ar urlár m'aigne, ní fheiceann éinne eile

ach mé féin a thuilleadh iad

 

agus inár dtearmann, san áit is dlúithe ár ngrá

bolaím fós a anáil sa seomra, faighim

iarbhlas bréan im bhéal

mar a bheadh rud éigin go doimhin

istigh im lár tréis bháis

 

agus tá.

   

It’s just that they don’t need to ask permission to enter,

do you understand? They come all of a shock

that would subdue the nerve of any pig on its own threshold

 

            that snapshot you took with the instamatic when the story began

            the sun beating down, you both in the tent

well, the dent of his finger has now eaten into that for good

and into those small things, invisible

like a high-pitched frequency in your dog’s ear

 

and no matter how much you scour any surface

the handprints remain,

or how many times you change

the order of books so that you’d have the last word

 

it’s hard to draw breath in the air they leave in their wake.

 

This morning your house was virgin

 

            built stone by stone, with such truth and care

            that the first beam of icy solstice sunrise

chose a shortcut between two pine branches

 

                        through element-filtering double glazed panes, stretched itself

                        along the kitchen above compressed flags lain

                        still for ten million years, or more – who knows?-

                        until you brought them from Clare yourselves

           

            and hit the hearth dead-centre

 

but the neck-buttons of the dress were opened, the skirt lifted

ugh, the hostile groping

and you there, forced to watch

I wonder where our little effects are dumped

now or whether they feel just as much alone?

 

And another question: which of us was meant to be protected by the laytex glove

conceitedly snapped on as if about to undertake some surgeon’s task

that required expertise?

 

No matter how much I scrub

the marks of their touch still remain etched

in the cleft of the brain, leaving a paralysis

which teaches the age-old lesson that sometimes

it’s easier to yield to the upper hand just like Jonah in the whale’s belly.

You don’t believe me? Here, slide your hand in the wound

and I promise you’ll feel.

 

Out in the gentle morning a bee hums

and a goldfinch scouts for seeds

 

already you’re preparing the locks for nightfall

but you know that no door is a barrier

no gate a defence

this curse snakes darkly like curling smoke

from room to room

what’s all the hoovering for,

you ask? I cannot endure

that tiny shreds of their skin

would share my space, imagine if I filled my lungs

suddenly to sneeze or if I gasped unexpectedly

in the middle of the night

- maybe a mote would settle inside of me

Christ! I couldn’t stand that.

 

Every week the latest brand of washing powder

does its best for me because

their shoe prints are still there

on the floor of my mind, no one else

sees them any more except myself

 

and in our refuge, where our love is most secure

I still smell his breath in the room, there’s

a rancid taste in my mouth as bad

as if something deep inside had died

 

and has.

     
                       
   
     
                       
 
   
                       
 
  Home